Twee wielen, twee systemen, één vraag: hooked of hookless? Sinds hookless (straight-side) velgen rond 2014 de standaard werden in mountainbiken, is de technologie gestaag opgeschoven richting gravel en road. Merken als Zipp, ENVE en Hunt bouwen hun nieuwste wielsets zonder ‘hooks’. Toch rijdt een aanzienlijk deel van het peloton, inclusief WorldTour-teams, nog steeds op hooked velgen en zijn er producenten, zoals Princeton CarbonWorks, die enkel hooked velgen produceren. De reden: het is een systeemkeuze, geen upgrade.
Waar zit het verschil?
Het draait om het punt waar de band op de velg zit, de zogeheten bead seat. Een hooked velg heeft aan de bovenkant van de velgwand een naar binnen uitstekende rand, de haak. Die haak fungeert als een vangconstructie: wanneer luchtdruk de bandhiel (bead) naar buiten duwt, voorkomt de haak dat de band van de velg glijdt. Vooral bij hogere druk (boven 5 bar) is dat een relevante veiligheidsmarge.
Een hookless velg heeft rechte, verticale velgwanden zonder haak. De band wordt op z’n plek gehouden door een combinatie van bead locks (kleine richels op het velgbed) en de stijfheid van de bandhiel zelf. Dat werkt, maar alleen als de toleranties kloppen: de bead seat diameter van de velg en de bandhiel moeten exact op elkaar afgestemd zijn.
Kort samengevat:
- Hooked = mechanische redundantie via de haak
- Hookless = press-fit systeem, afhankelijk van maattoleranties en bandstijfheid
Druk: het echte plafond
De belangrijkste beperking van hookless is de maximale bandenspanning van 72,5 psi (5 bar). Dat is geen conservatieve aanbeveling, maar een harde grens uit de ETRTO-standaard. Boven die druk neemt het risico toe dat de bandhiel rekt en van de velg schiet, simpelweg omdat er geen haak is die als vangnet dient.
Voor rijders die 28 mm of breder rijden op lagere druk (50–65 psi), is dat geen probleem. Maar wie gewend is aan strakke 25 mm banden op 90+ psi, botst direct op die limiet. Hookless dwingt je richting bredere banden en lagere druk.
En er zit een praktische kanttekening aan: je vloerpomp is niet altijd nauwkeurig op 0,2 bar. Een afwijking van 5–10% op je manometer kan het verschil maken tussen 4,8 en 5,3 bar. Bij hooked velgen is dat een ongemak. Bij hookless is het een risico.
Compatibiliteit: geen bijzaak
Hookless velgen zijn uitsluitend tubeless. Dat betekent: de band zelf moet hookless-compatible zijn, met een niet-rekbare bead die voldoet aan de ISO 5775-norm. Een standaard clincher met binnenband monteren op een hookless velg is geen optie voor dagelijks gebruik. In nood kun je een binnenband plaatsen, maar de band moet altijd hookless-rated zijn.
Dat beperkt je bandenkeuze. Niet elke fabrikant biedt hookless-compatibele modellen aan, en de combinatie van velgbreedte en bandmaat moet kloppen. De ETRTO-richtlijnen uit 2022/2023 stelden bijvoorbeeld dat een 28 mm band niet op een velg met 25 mm interne breedte zou moeten, een combinatie die meerdere wielfabrikanten en WorldTour-teams op dat moment gewoon gebruikten.
Nee, “even een andere band monteren” is bij hookless niet altijd plug-and-play.
Productie: waarom fabrikanten hookless willen
Vanuit het perspectief van de wielenbouwer heeft hookless duidelijke voordelen. Hooked carbon velgen vereisen complexe siliconen mallen om de haak te vormen. Die zachte tooling leidt tot variaties in de dike van het carbon, wat de kwaliteitscontrole bemoeilijkt.
Hookless velgen worden geproduceerd met stalen mallen (hard tooling). Dat levert op:
- Betere carboncompactie en dus een sterker, lichter profiel
- Strakkere maattoleranties op de bead seat
- Lagere productiekosten (wellicht de belangrijkste reden achter de keuze voor hookless)
- Dikkere, impactbestendige velgranden
Het gewichtsvoordeel is reëel maar bescheiden: circa 10–20 gram per velg. Sommige merken, waaronder ENVE, investeren die gewichtsbesparing deels terug in dikkere velgranden om snakebite-lekke banden te voorkomen.
Ondanks de productiebesparingen worden hookless wielen zelden significant goedkoper aangeboden dan hooked alternatieven. De besparing zit vooral aan de fabriekskant.
Welke discipline je fietst bepaalt de logica
De vraag “hooked of hookless?” heeft geen universeel antwoord. De discipline dicteert welk systeem logisch is. Er is een duidelijk verschil tussen wielrennen op de weg, gravelen en MTB.
Mountainbike en gravel: hookless is hier de dominante standaard. Banden hebben groot volume, worden gereden op 20–45 psi, en de dikkere velgranden bieden betere bescherming tegen stenen en wortels. De 5 bar-limiet is volledig irrelevant bij deze drukbereiken.
Road: hier ligt het spanningsveld. De trend naar bredere banden (28–32 mm) en lagere druk maakt hookless technisch haalbaar. Maar de marges zijn kleiner dan bij offroad. De combinatie van hogere snelheden, langere afdalingen en het belang van betrouwbare bead retention bij een lekke band maakt compatibiliteit en druknaleving kritischer. En dan zie je dus ook soms van die uitwassen dat een band ineens eraf ploft.
WorldTour: geen eenduidig antwoord
Het profpeloton is verdeeld. Teams met ENVE-sponsoring, zoals UAE Team Emirates, rijden volledig hookless. Hun rijders gebruiken doorgaans 28–30 mm banden op drukken tussen 52 en 65 psi, ruim binnen de limiet. Teams op Zipp volgen een vergelijkbaar pad.
Andere ploegen houden vast aan hooked velgen. De reden is pragmatisch: maximale bandkeuzevrijheid, de optie om druk aan te passen aan parcours en omstandigheden, en minder afhankelijkheid van compatibiliteitslijsten.
De crash van Thomas De Gendt tijdens de UAE Tour in 2024 leidde tot verhoogde aandacht voor het systeem. Beelden toonden een losgeraakte band en een verstrikte tubeless insert. Onderzoeken van de UCI, Zipp en Vittoria concludeerden echter dat het incident werd veroorzaakt door een zware impact (vermoedelijk een steen) die de velg brak. Zodra de structuur van de velg gefaald had, kon geen enkel systeem, hooked of hookless, de band op z’n plek houden.
De UCI startte naar aanleiding hiervan een review van hookless systemen en benadrukte dat teams strikt de ISO 5775– en ETRTO-standaarden moeten volgen. WorldTour-teams hebben dedicated mechanics, geselecteerde band-velg-combinaties en vaste protocollen.
De afweging voor jou
Je kunt uiteraard beide velgtypen gebruiken. Maar welke past bij jou? We zetten het nog even op een rijtje:
Wanneer kun je het beste voor Hookless velgen kiezen?
Je kiest voor hookless velgen als:
- Je al tubeless rijdt met 28 mm of breder
- Je druk onder 5 bar blijft
- Je bereid bent om banden te kiezen uit de compatibiliteitslijst van je wielfabrikant
- Je de voordelen van brede interne velgprofielen wil benutten
Wanneer kies je voor hooked velgen?
Je kiest voor hooked velgen als je:
- Je maximale bandkeuzevrijheid wil
- Je soms met binnenband rijdt
- Je hogere druk prefereert (smaller dan 28 mm, strak asfalt)
- Je regelmatig wisselt tussen bandmerken of -types
Hookless vereist dat de hele keten, velg, band, druk en toleranties, als één geheel wordt behandeld. Bij hooked velgen bestaat die afhankelijkheid van exacte maattoleranties en druklimieten niet.
